Danıştay 4. Daire

Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/1976 E. , 2026/315 K.

"İçtihat Metni" T.C. DANIŞTAY DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/1976 Karar No : 2026/315

TEMYİZ EDEN TARAFLAR : I- (DAVALI) 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... II- (DAVACILAR) 2- ... Restorasyon Taahhüt ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... 3- ... İnşaat Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... 4- ... Taahhüt İnşaat ve Sanayi Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... pafta, ... ada, ... sayılı parselde yer alan taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapılar yapıldığının tespitine ilişkin 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca düzenlenen ... tarihli ... sayılı yapı tatil tutanağına dayanılarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a), (c) ve (ç) bentleri uyarınca davacılara toplam 25.925.32127-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ...-... sayılı encümen kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi, belgeler ile 29/12/2022 tarihli ve 04/10/2023 tarihli bilirkişi raporlarının birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu taşınmaz üzerinde inşa edilen imalatların yapı ruhsatı gerektiren yapı niteliğinde olduğu, buna karşılık söz konusu imalatların yapımı için davacılar tarafından yapı ruhsatı alınmadığının sabit olduğu, imara aykırılığın tespitine ilişkin yapı tatil tutanağının hukuka uygun olduğu belirtilmek suretiyle, dava konusu işlemin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca temel para cezası verilmesi kısmı ile bu cezaya (c) bendinin 2.,3.,5.,7. ve 8. alt bentleri uyarınca artırım uygulanması kısımlarının hukuka uygun olduğu, (ç) bendi uyarınca para cezasına ilave edilen kısmın ise, "Dava konusu taşınmazlar için 29/04/2022 tarihinde yapı tatil tutanağı düzenlendiği, Şantiye Yapılarına ilişkin Şantiye Yerleşim Planının ... tarihinde ... sayılı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü DLH Marmaray İstanbul Bölge Müdürlüğü yazısı ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına iletildiği ‘proje süresince kullanılıp proje bitiminde tüm yapıların kaldırılarak arazinin eski haline getirilmesi’ koşuluyla onaylandığı dolayısıyla yapı tatil tutanağına konu taşınmazların 1 ay içerisinde onayının alınmış olduğunun görüldüğünden bahisle hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 147.321,27-TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, 25.778.000,00-TL'lik kısmının ise iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACILARIN İDDİALARI :Dava konusu taşınmaz üzerinde yer alan yapıların, ... - ... - ... Adi Ortaklığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü arasında yapılan 28/06/2021 tarihli "Altunizade - Bosna Bulvarı Raylı Sistem Hattı İnşaatı ve Elektromekanik Sistemleri ile Araçlarının Temin, Montaj ve İşletmeye Alma İşleri" işine ait Sözleşme kapsamında yürütülen işler nedeniyle geçici olarak kurulmuş olan prefabrike temelsiz ve taşınır nitelikte yapılardan olup İstanbul İmar Yönetmeliği 59. maddesi uyarınca yapı ruhsatı gerekmediği, Bakanlıktan gerekli onayın alındığı ve onayın davalı idareye de bildirildiği, öte yandan mahkeme tarafından hükme esas alınan bilirkişi raporları arasında çelişkiler olduğu, yapı tatil tutanağının usul ve hukuka uygun düzenlenmediği, dolayısıyla para cezasının da hukuka uygun olmadığı hususlarına değinilerek İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu işlemin tamamının usul ve hukuka uygun olduğu, İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACILAERIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Taraflarca temyiz dilekçelerinde öne sürülen hususlar, temyize konu Kararın bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından taraflar temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; İstanbul Boğaziçi Alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözetilerek korumak ve geliştirmek ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemek ve düzenlemektir" hükmü, 11. maddesinde; "Boğaziçi Alanındaki yapılar, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkları bir tutanakla tespit eder. Tutanak tanziminde mal sahibi veya müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır. Bunların bulunmamaları halinde inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması da yeterlidir. Terkedilmiş bir inşaatta tutanak, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. İnşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaat mühürlenir. Yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhalar yapının muhtelif cephelerine asılır. Bu suretle durum mal sahibine veya müteahhide veya fenni mesule tebliğ edilmiş sayılır..." hükmü; aynı Kanunun 12. maddesinde; "Kullanma izni verilen yapıların, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce tespit edilecek önceliklere göre ve bir program dahilinde, projelerine ve imar mevzuatına uygunluğu denetlenir. Denetleme sırasında tespit edilen aykırılıklar bu Kanunun 11. maddesinde belirtilen esaslara göre tespit edilir ve derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğüne bildirilir. Tutanak tanziminde mal sahibi veya yönetici veya kiracının bulunması esastır. Terkedilmiş yapılarda tutanak Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. Yapıda imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentiler, bu kanunun 13. maddesinde belirtilen esaslara göre Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yıkılır ve yıktırılır..." hükmü yer almaktadır. 3194 sayılı İmar Kanununun 4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, (ç) bendinde ise; bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine , K:len para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hal/e getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği düzenlenmiştir. Dosyanın, Dairemizin 2025/1975, 2025/1978 esasa sayılı dosyalarıyla birlikte incelenmesinden, "İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... pafta, ... ada, ... sayılı parsel"de yer alan taşınmazda davalı idare elemanları tarafından yapılan denetimde, yedi adet ruhsatsız yapı yapıldığı tespit edilerek, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca, ... tarihli ve ... sayılı yapı tatil tutanağının düzenlendiği, akabinde de davalılara 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 2.,3.,5.,7.,8. alt bentleri uyarınca artırım uygulanması ve (ç) bendi uyarınca da yapılan ilave ile birlikte toplam 25.925.32127-TL idari para cezası verilmesine ilişkin encümen kararı alınmasını üzerine, encümen kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Dava konusu para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının dayanağı olan ... tarihli ... sayılı yapı tatil tutanağının geri alınması istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddi işlemine karşı açılan davada, davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Dairemizin 02/02/2023 tarih ve E:2025/1978, K:2026/313 sayılı kararıyla bozulmasına karar verildiğinden, anılan bozma kararı üzerine yeniden verilecek karara göre, bakılmakta olan davada da yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz istemlerinin kabulüne, 2. Tem/ize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 02/02/2026 tarihinde kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY : Dosyanın, Dairemizin 2025/1978 esasına kayıtlı dosyasıyla birlikte incelenmesinden; dava konusu para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağına konu olan prefabrike yapıların, "Altunizade Bosna Bulvarı Raylı Sistem Hattı İnşaatı ve Elektromekanik Sistemleri ile Araçlarının Temin, Montaj ve İşletmeye Alma İşleri" işinin yürütülmesine yönelik şantiye tesisi olarak kullanılmak üzere yapıldığı, dolayısıyla kamu hizmetinin yürütülmesi amacına yönelik ruhsat gerektirmeyen yapılardan olduğu, bu yapılarla ilgili 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca para cezası verilmesine hukuken olanak bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, temyize konu idare Dava Dairesi kararının, ilk derece Mahkemesinin dava konusu işlemin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendine dair kısmının iptali kısmına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararının bu kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşüncesiyle, Dairemiz kararına "3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi" yönünden katılmıyorum.

imar